Thầy thuốc, lương tâm và trách nhiệm

Nghề nào cũng cần nêu cao đạo đức nghề nghiệp. Riêng với nghề y, đạo đức đóng vai trò quan trọng hàng đầu, bởi đây là nghề chữa bệnh cứu người. Đại danh y Lê Hữu Trác đã từng nói: “Đạo làm thuốc là một nhân thuật chuyên bảo vệ sinh mạng con người, phải lo cái lo của người, vui cái vui của người, chỉ lấy việc cứu sống mạng người làm nhiệm vụ của mình, không nên cầu lợi kể công”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh dạy: “Lương y như từ mẫu”. Người thầy thuốc phải là “lương y”, phải rèn đức, hướng tâm, hướng thiện, đề cao chữ Thiện, chữ Tâm. Người thầy thuốc hết lòng tận tụy vì người bệnh, như “từ mẫu”, như người mẹ nhân từ.
Thầy thuốc, lương tâm và trách nhiệm
Ở nước ta, hầu hết những người làm nghề y vừa có y thuật, vừa có y đức, đã thể hiện được những phẩm chất tốt đẹp của người thầy thốc. Họ đã không quản khó khăn, thậm chí nguy hiểm đến tính mạng để chăm sóc sức khỏe, cứu sống người bệnh. Nhiều bác sĩ, y tá, y sĩ bám trụ lâu năm ở vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng trước đây, vùng đặc biệt khó khăn. Những thầy thuốc này đã vượt lên sự thiếu thốn về trang thiết bị y tế, cơ sở vật chất nghèo nàn, đường xá xa xôi, nguy hiểm để tận tình cứu chữa, chăm sóc sức khỏe cho đồng bào các dân tộc, cho người dân nghèo. Dẫu mức sống của chính gia đình các thầy thuốc này còn thấp, mỗi bữa ăn còn đạm bạc, nhưng trong con mắt của những người dân ở cơ sở, họ thực sự là những “lương y”, những mẹ hiền.

Trên thực tế, đội ngũ thầy thuốc ở nước ta còn thiếu và yếu, đồng thời mất cân đối trầm trọng trong việc phân bố nhân lực của ngành y tế. Đến cuối năm 2007, cả nước có hơn 184.000 cán bộ y tế (trung cấp, bác sĩ, dược sĩ, sau đại học). Nếu căn cứ theo đề nghị của Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố, thì đến năm 2010 cả nước thiếu gần 24.000 người. Đến năm 2015, con số này tăng lên gần 64.000 người và dự báo đến năm 2020 thiếu đến hơn 90.000 người.

Trong khi các bác sĩ giỏi hầu hết tập trung ở các thành phố lớn, thì ở các tỉnh miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn, tỷ lệ cán bộ y tế, đặc biệt là những bác sĩ có kinh nghiệm chuyên môn còn thấp nên chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng được yêu cầu khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe của nhân dân. Tỷ lệ cán bộ y tế có trình độ đại học ở các xã đặc biệt khó khăn mới đạt 8,5%, trong đó khu vực Tây Bắc chỉ đạt 3,1%. Đây là một trong những nguyên nhân dẫn tới tình trạng quá tải ở bệnh viện tuyến trung ương hiện nay.

Trong cơ chế thị trường, đồng tiền xen vào giữa mối quan hệ thầy thuốc và người bệnh. Trong ngành y đang có xu hướng thích hệ điều trị hơn dự phòng, thích trực tiếp tiếp xúc với bệnh nhân hơn gián tiếp. Hiện tượng “phong bì lót tay”, coi trọng quá mức đồng tiền là một tồn tại nhức nhối, làm biến dạng hình ảnh tốt đẹp của người thầy thuốc chân chính. Một số ít bác sĩ, nhân viên y tế đã có những biểu hiện tiêu cực, vi phạm quy định về y đức, bị dư luận xã hội lên án như: sách nhiễu gia đình bệnh nhân, coi thường tính mạng của người bệnh, phân biệt đối xử giữa bệnh nhân giàu và nghèo… Đây chỉ là những “con sâu bỏ rầu nồi canh”, nhưng đã phần nào làm vẩn đục sự thanh cao của nghề y.

Để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ y tế, Nhà nước đã và sẽ nghiên cứu đề ra các chế độ, chính sách hợp lý, quan tâm đến vật chất, tinh thần, bảo đảm đời sống ổn định cho đội ngũ nghề y, tương xứng với công việc đặc thù của họ. Có chính sách đào tạo cho đội ngũ cán bộ y tế ở cơ sở hợp lý và khoa học. Có chế độ khuyến khích, ưu đãi đối với cán bộ y tế, sinh viên các trường Đại học Y về công tác miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng khó khăn…

Người thầy thuốc muốn tinh thông nghề nghiệp phải tự mình có ý thức học tập, tích lũy kinh nghiệm, nâng cao y thuật, rèn luyện y đức suốt đời để mỗi ngày một giỏi hơn, hết lòng tận tụy, tận tâm với nghề. Để nâng cao y đức của đội ngũ thầy thuốc, rất cần xây dựng mối quan hệ giữa thầy thuốc với bệnh nhân một cách trong sáng và lành mạnh trên tinh thần trách nhiệm. Sự quan tâm của toàn xã hội chăm lo nâng cao y đức có vai trò rất quan trọng để người bệnh và gia đình họ biết trân trọng tinh thần và lao động của người thầy thuốc trong khám chữa bệnh. Việc tuyên truyền, giáo dục về đạo đức của người thầy thuốc không chỉ dành riêng cho đội ngũ thầy thuốc mà cho cả cộng đồng.

Làm tốt điều này, sẽ tạo điều kiện để mỗi thầy thuốc thể hiện rõ lương tâm và trách nhiệm của một “lương y”, thân thiện với mọi người, tận tụy với công việc./.

HN (Nguồn: Mai Hồng – vovnews.vn)

Thầy thuốc, lương tâm và trách nhiệm

Bài cùng chủ đề

5 Responses to “Thầy thuốc, lương tâm và trách nhiệm”

  1. lengocdungtn

    Tháng 10 03. 2010

    TRÁCH NHIỆM NGƯỜI THÀY THUỐC
    Dư luận về nhũng cái chết liên quan đến thày thuốc đôi khi không công bằng.Phải hiểu được sự bức xúc của người dân trước một số thày thuốc biến chất,lúc nào cũng đòi hỏi phong bì,mặc kệ sống chết của người bệnh.Nhưng không phải tất cả thày thuốc đều như thế.Có lẽ tiêu chuẩn chọn thày thuốc ngày nay (và có lẽ cả ngày xưa) là trình độ văn hóa mà không ai thử hỏi họ có yêu nghề ,yêu người không?Nhưng quan trọng hơn cả là phải yêu người dù không yêu nghề.Bản thân tôi là một thày thuốc,ngày nay đã sắp về hưu ,nhưng nếu hỏi tôi có yêu nghề không ,thì tôi cũng chẳng thể trả lời là yêu được.Yêu người thì có nhưng yêu nghề thì còn hỏi lại.Không riêng gì tôi mà những người bạn cùng trường cũng có những suy nghĩ tương tự.Vì sao ? Làm thày thuốc là cứu người vô điều kiện.Thày thuốc chỉ biết bn là một con người thống khổ,đang chịu sự hoành hành của bệnh tật ,không cần biết địa vị xã hội cao thấp,giàu nghèo,tốt xấu,chủng tộc ,tôn giáo…….vv.Nhưng trong cuộc chiến với bệnh tật ,phần thắng không phải luôn thuộc vế thày thuốc,nhất là những bệnh hiểm nghèo,đến quá trễ.Nguyên nhân của sự thất bại có thể liệt kê gồm (tính theo trách nhiệm từ thấp đến cao)
    1. Kiến thức của khoa học hiện đại không giài quyết được:thí dụ Ung thư,nhiễm HIV và rất nhiều bệnh đặc biệt khác…….
    2. Trang thiết bị họăc trình độ của địa phương không đáp ứng được điều trị.
    3. Rủi ro xảy ra không lường trước được, thí dụ máy móc hư,cúp điện, tai nạn..
    4. Kinh nghiệm và kiến thức của thày thuốc còn yếu,non tay nghề.
    5. Mệt mỏi vì quá tải hoặc do sức khỏe bản thân thày thuốc nên quyết đoán không chính xác ,chậm chạp,hoặc thao tác sai.
    6. Lười biếng,thiếu tinh thần trách nhiệm,không tôn trọng bn ,thiếu tình người.
    7. Chờ đợi chuyện biếu xén,phong bao,hoặc hình thức tiêu cực khác làm chậm trễ việc cứu chữa.
    8. Cố ý để bn gặp nguy hiểm vì tư thù hoặc vụ lợi.
    Tùy theo các dạng trên mà quy kết BS có trách nhiệm nhiều hay ít.Không phải cứ thất bại là khiển trách,kết tội hay bỏ tù thày thuốc (giống như ngày xưa các vua chúa ra lệnh cho thày thuốc phải chữa khỏi bệnh ,không xong thì chém đầu.Ngày nay làm thế thì sẽ không còn thày thuốc vì không có ai chịu học ngành Y.).Tuy nhiên theo dõi ý kiến trên báo chí ,dường như ngày nay người ta lại muốn chém đầu tất cả thày thuốc”‘NẾU KHÔNG TRỊ ĐƯỢC BỆNH,ĐỂ BN CHẾT” .Có lẽ một số người vì bức xúc do kinh nghiệm bản thân trước một số thày thuốc thiếu lương tâm nên quơ đũa cả nắm.Ngành nghề nào cũng vậy,luôn luôn có những con sâu làm rầu nồi canh.Phải công bằng,công tâm khi đánh giá một sự kiện.Ngày xưa khi đám đông công chúng chuẩn bị ném đá chết một thiếu phụ ngoại tình ,muốn cứu người đàn bà này chúa Jesus đã hỏi:Người nào cảm thấy mình thánh thiện,vô tội xưa nay thì bước ra ném viên đá đầu tiên.Đám đông nhìn nhau rồi lẳng lặng bỏ đi để lại người đàn bà tội lỗi một mình.Con người thường thích lên án những tội lỗi khiếm khuyết của kẻ khác có lẽ để biện hộ ngầm cho những tội lỗi khiếm khuyết của mình chăng ?
    Ngay ở Mỹ và một số nước khác ,các sinh viên ngày nay ngày càng ít chọn nghề Y.Tình trạng khan hiếm thày thuốc đã lên mức báo động ở một số nước.Họ phải “nhập khẩu “ thày thuốc hoặc cấp học bổng đào tạo thày thuốc cho các sinh viên nước nghèo rồi chiêu dụ ở lại làm việc cho mình.Vì sao thiếu thày thuốc ?Không phải thiếu trường mà do thiếu người theo học.Ở các nước đang phát triển như VN vì luật lệ khiếm khuyết,làm thày thuốc không có những đạo luật bảo vệ ,nếu thất bại trong nghề nghiệp thì thân bại danh liệt,nguy cơ rất cao.Một BS sau khi tốt nghiệp còn phải học thêm chuyên môn và thường phải mất tổng cộng gần 20 năm mới hành nghề .Đầu tư cao, thu nhập thấp,nguy cơ to,không theo học là phải.Ở các nước như VN số BS tốt nghiệp bỏ nghề không phải là nhỏ,lãng phí gia đình,lãng phí xã hội !Những tại sao ở nước tiên tiến như Mỹ ngày càng ít người theo học ngành Y.Thu nhập ngành Y ở Mỹ cao bậc nhất trong xã hội nhưng nguy cơ nghề nghiệp cũng gấp hàng chục,hàng trăm lần ở VN.Không phải luật lệ bảo vệ thày thuốc không có ở Mỹ,nhưng dân Mỹ thích thưa kiện và có hẳn những Luật Sư chuyên môn nhận những vụ kiện liên quan đến Y tế.Những luật sư này rất rành về Y học và những luật lệ liên quan đến ngành Y. Như một nhà văn nào đó có nói”Cứ đưa tôi một đoạn văn nào đó của bất kỳ ai.Tôi sẽ làm cho y bị treo cổ cho xem” thì trường hợp của các BS cũng thế.Các luật sư giỏi của Mỹ, nếu muốn, có đủ trình độ bỏ tù bất kỳ ai cho dù người đó không hề vi phạm pháp luật ! Nếu một thân chủ nào không hài lòng về BS điều trị (cho dù không có vụ chết người hay thương tật gì cả ,và BS cũng không có lỗi gì trong việc điều trị) y sẽ kiện và thường thì luôn thắng (vì luật lệ bên Mỹ thường đứng về phía bệnh nhân tức là người tiếp thu dịch vụ) .BS bị phạt không nhỏ (cả triệu đô) có khi bán nhà ,,mang tiếng,thân bại danh liệt.Ở VN ngày nay các vụ kiện liên quan đến ngành Y ngày càng nhiều vì người dân ngày càng khó tính hơn, trong khi thu nhập BS rất khiêm nhường thì chuyện thiếu BS nếu không có mới là lạ !
    Bản thân tôi cũng như một số bạn cùng lớp không bao giờ thích cho con nối nghiệp ngành Y.Tôi còn nhớ câu thơ của một vị đàn anh ở một BV lớn ở Tp HCM đăng trên báo Người Lao Động cách nay mười mấy năm:
    Mai sau dẫu có thế nào,
    Khuyên con đừng chọn lối vào ngành Y.
    Khi nào xã hội thay đổi tiêu chuẩn chọn thày thuốc vào trường Y,phải lấy đạo đức ngang hàng với văn hóa ngay từ lúc thi vào cũng như lúc tốt nghiệp thì xã hội mới có nhiều những thày thuốc tận tụy với nghề,yêu người như thể thương thân.Khi nào xã hội có cái nhìn thông cảm hơn với thày thuốc và những khó khăn của nghề nghiệp thì người thày thuốc mới yên lòng ,đem hết tài sức cứu chữa BN.Khi nào xã hội nuôi nổi thày thuốc,đừng để họ phải lo bài toán kinh tế thì mới có những BS chuyên tâm nghiên cứu khoa học,giúp cho ngành Y VN vươn lên tầm cao,chứ không lẹt đẹt theo đuôi mãi nước ngoài.Và khi đồng lương đủ sống , tôi chắc rằng có nhiều thày thuốc sẽ đóng cửa phòng mạch tư, để tâm chuyên chú vào nghề nghiệp , đối xử bình đẳng với mọi bệnh nhân,nhờ đó họ tránh mang tiếng là chạy theo đồng tiền bán rẻ lương tâm.

    Reply to this comment
  2. tran huu ly

    Tháng 12 12. 2011

    bai nay cung hay lam

    Reply to this comment
  3. minh nguyet

    Tháng 12 13. 2011

    ong cho la neu mot luat su gioi co the dua tat ca nhung vu kien ve bac si phai go lich ,dieu do khg han dung vi luat su cung nhu bac si the thoi ,bac si ong phai quan tam den bn,thi nguoc lai luat su ho cung phai quan tam den than chu cua ho ,vi neu khg nam vung chi tiet trong vu an thi than chu se ngoi tu ,nen tat ca moi nganh nghe ai cung mang mot trong trach nang voi cong viec cua minh

    Reply to this comment
  4. Phuong Thanh

    Tháng 4 11. 2012

    Bai viet cung hay nhung van can co nhung cho can sua chua…. Du sao bai viet cung rat thanh cong.xin chuc mung ban.

    Reply to this comment
  5. Minh Duc

    Tháng 8 21. 2012

    bai viet rat hay va chan thanh cam on vi co nhung nguoi nhu ban biet viet tat ca nhung thu minh suy nghi

    Reply to this comment

Leave a Reply

Paged comment generated by AJAX Comment Page