Tiêu chảy cấp là tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể xuất phát từ virus, vi khuẩn, ký sinh trùng, thức ăn không bảo đảm vệ sinh, thuốc hoặc một số nguyên nhân khác. Điều đáng lo ngại nhất không chỉ là số lần đi ngoài mà còn là nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải, đặc biệt ở trẻ nhỏ.
Vậy bé bị tiêu chảy cấp bao lâu thì khỏi? Không có một mốc thời gian cố định áp dụng cho mọi trẻ. Theo khuyến cáo về tiêu chảy cấp ở trẻ em của Bệnh viện Nhi Trung ương, một đợt tiêu chảy được xếp là tiêu chảy cấp khi kéo dài không quá 14 ngày. Thời gian hồi phục thực tế còn phụ thuộc vào nguyên nhân, mức độ mất nước, độ tuổi, tình trạng dinh dưỡng và sức khỏe của từng bé.
Bài viết dưới đây sẽ giúp cha mẹ hiểu rõ hơn về thời gian hồi phục, cách chăm sóc trẻ tại nhà và những dấu hiệu cần đưa bé đi khám.
Bé bị tiêu chảy cấp bao lâu thì khỏi?
Không nên dựa vào một con số như 3 ngày, 5 ngày hay 7 ngày để xác định khi nào trẻ chắc chắn khỏi tiêu chảy. Với trường hợp nhẹ, tình trạng có thể cải thiện dần khi trẻ được bù nước đúng cách, duy trì dinh dưỡng và không xuất hiện biến chứng. Tuy nhiên, diễn biến của mỗi bé có thể khác nhau.
Thời gian hồi phục còn phụ thuộc vào nguyên nhân gây tiêu chảy. Virus và vi khuẩn là những nguyên nhân thường gặp, ngoài ra tình trạng này còn có thể liên quan đến ký sinh trùng, thực phẩm không bảo đảm vệ sinh hoặc một số vấn đề tiêu hóa khác.
Một số tác nhân có thể gây tiêu chảy cấp ở trẻ
Thay vì chỉ đếm số ngày, cha mẹ nên theo dõi diễn biến chung của trẻ. Nếu số lần đi ngoài giảm, trẻ vẫn tỉnh táo, bú hoặc ăn được, uống được và đi tiểu bình thường thì có thể tiếp tục chăm sóc theo hướng dẫn.
Ngược lại, nếu trẻ không cải thiện sau khoảng 2 ngày chăm sóc tại nhà, hoặc xuất hiện sốt, nôn nhiều, phân có máu, đi ngoài tăng lên hay khát nhiều, nên đưa bé đi khám để được đánh giá. Nếu tiêu chảy kéo dài trên 14 ngày, tình trạng không còn thuộc nhóm tiêu chảy cấp và cần tìm nguyên nhân cụ thể.
Chăm sóc trẻ đúng cách trong thời gian bị tiêu chảy
Điều quan trọng hàng đầu khi trẻ bị tiêu chảy là phòng và xử trí mất nước. Bệnh viện Nhi Trung ương lưu ý trẻ nhỏ có thể mất nước và rối loạn điện giải nhanh, vì vậy cha mẹ cần theo dõi sát các biểu hiện như khát nước, môi khô, mắt trũng, tiểu ít, mệt hoặc lừ đừ.
Oresol là dung dịch thường được sử dụng để bù lại nước và điện giải mất qua phân. Khi pha, phải dùng đúng lượng nước ghi trên bao bì, không tự chia nhỏ gói hoặc pha đặc hơn với mong muốn bù nhanh. Dung dịch đã pha chỉ sử dụng trong vòng 24 giờ. Với trẻ nhỏ nên cho uống từng thìa, trẻ lớn có thể uống từng ngụm; nếu nôn, có thể tạm dừng một lúc rồi tiếp tục cho uống chậm hơn.
Bù nước và điện giải đúng cách khi trẻ bị tiêu chảy
Trẻ đang bú mẹ vẫn nên tiếp tục bú. Khi bé có thể ăn, không cần bắt trẻ nhịn ăn hoặc kiêng khem quá mức. Có thể chia bữa thành lượng nhỏ hơn để trẻ dễ ăn nhưng vẫn duy trì dinh dưỡng cần thiết. Bệnh viện Nhi Trung ương nhấn mạnh việc tiếp tục cho trẻ ăn giúp hạn chế suy dinh dưỡng trong và sau đợt tiêu chảy.
Kẽm cũng được sử dụng trong điều trị tiêu chảy ở trẻ theo khuyến cáo chuyên môn. Bộ Y tế dẫn hướng dẫn dùng 10 mg kẽm nguyên tố mỗi ngày với trẻ dưới 6 tháng và 20 mg mỗi ngày với trẻ từ 6 tháng trở lên trong 10–14 ngày. Tuy nhiên, cha mẹ nên dùng đúng sản phẩm, liều và hướng dẫn dành cho độ tuổi của trẻ.
Men tiêu hóa có cần thiết khi bé bị tiêu chảy?
Không phải trẻ nào bị tiêu chảy cấp cũng cần dùng thêm sản phẩm hỗ trợ tiêu hóa. Điều cần ưu tiên vẫn là đánh giá mức độ mất nước, bù nước – điện giải đúng cách và duy trì dinh dưỡng.
Phụ huynh đang tìm hiểu các sản phẩm men tiêu hóa cần lưu ý rằng men tiêu hóa không thay thế Oresol và cũng không phải phương pháp điều trị nguyên nhân gây tiêu chảy.
Ngoài ra, “Men tiêu hóa” và “Men vi sinh” không phải là một khái niệm. Men tiêu hóa chủ yếu cung cấp enzyme tham gia phân giải thức ăn, trong khi men vi sinh chứa các vi sinh vật có lợi. Vì vậy, không nên tự sử dụng hoặc phối hợp nhiều sản phẩm chỉ vì trẻ đang đi ngoài.
Men tiêu hóa cho trẻ cần được sử dụng đúng mục đích
Một số phụ huynh cũng quan tâm đến các dòng men tiêu hóa hàn quốc. Khi lựa chọn cho trẻ, cần xem rõ thành phần, độ tuổi sử dụng và hướng dẫn của sản phẩm; trẻ đang tiêu chảy nhiều, có bệnh nền hoặc dùng thuốc nên được bác sĩ hoặc dược sĩ tư vấn trước.
Khi nào cần đưa trẻ đi khám?
Không nên chỉ dựa vào số ngày tiêu chảy để quyết định có cần đưa trẻ đến cơ sở y tế hay không. Một trẻ mới tiêu chảy một ngày nhưng mất nước nhiều vẫn có thể cần được xử trí sớm.
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi có các biểu hiện như:
- Trẻ khát nhiều, môi khô hoặc mắt trũng.
- Tiểu ít hơn bình thường.
- Nôn nhiều hoặc không thể uống được.
- Đi ngoài nhiều lần và lượng phân nước tăng lên.
- Phân có máu.
- Sốt cao hoặc sốt kéo dài.
- Ăn kém, bỏ bú.
- Bụng chướng, đau bụng nhiều.
- Trẻ mệt rõ, lừ đừ hoặc phản ứng kém.
- Tình trạng không cải thiện sau khoảng 2 ngày chăm sóc tại nhà.
Tiêu chảy cấp ở trẻ cần được theo dõi diễn biến và dấu hiệu mất nước
Đặc biệt, trẻ nhỏ có thể mất nước nhanh hơn người lớn. Khi xuất hiện dấu hiệu mất nước nặng hoặc rối loạn ý thức, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay thay vì tiếp tục tự điều trị tại nhà.
Một số điều cha mẹ không nên làm
Không tự pha Oresol theo tỷ lệ ước chừng. Việc pha quá đặc hoặc quá loãng có thể gây rối loạn điện giải nghiêm trọng. Bộ Y tế từng ghi nhận trường hợp trẻ phải cấp cứu do Oresol được pha sai tỷ lệ.
Không tự ý cho trẻ dùng thuốc cầm tiêu chảy. Khuyến cáo đồng thuận của Bệnh viện Nhi Trung ương nêu rõ không sử dụng thuốc cầm tiêu chảy trong tiêu chảy cấp ở trẻ em; một số thuốc làm giảm nhu động ruột có thể gây tác dụng không mong muốn và không mang lại lợi ích phù hợp ở trẻ.
Cha mẹ cũng không nên cho trẻ nhịn ăn kéo dài hoặc kiêng khem quá mức. Khi trẻ còn bú, tiếp tục cho bú; khi ăn được, duy trì bữa ăn phù hợp với độ tuổi và khả năng dung nạp của bé.
Lời kết
Với câu hỏi bé bị tiêu chảy cấp bao lâu thì khỏi, không có một mốc số ngày chính xác cho mọi trẻ. Theo khuyến cáo nhi khoa tại Việt Nam, tiêu chảy cấp là đợt tiêu chảy kéo dài không quá 14 ngày; diễn biến thực tế phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng của từng bé.
Trong thời gian trẻ bị tiêu chảy, điều quan trọng nhất là bù nước – điện giải đúng cách, tiếp tục cho trẻ bú hoặc ăn phù hợp và theo dõi dấu hiệu mất nước. Nếu trẻ nôn nhiều, tiểu ít, phân có máu, sốt cao, bỏ bú, lừ đừ hoặc không cải thiện sau khoảng 2 ngày, nên đưa bé đi khám thay vì tiếp tục chờ bệnh tự khỏi.
